Dîwanî Ewřeḧman Begî Baban

bo şînî paş çil řojey emîn zekî beg

bo şînî fayeq bêkes

le řojî 15y 10y 1928da mêcer nu’îl be çil swar ’eskerî hîndokewe hate silêmanî, şêx meḧmûd be namey xusûsîyewe ke be hoy ’ebdułła aẍay ḧacî se’îd û fayeq tufîqewe nardibûy hatin. em honraweye lew řojeda nûsrawe.

honrawe le ser zimanî jinê le ’eşîretî caf ke kuřekey le bêşkeda enwênê

«ḧesen kuřî tofîq efendî» le kullyey «dar alim’ilmîn»y ’alî be piley mumtaz texeřřucî kirduwe, û le medarîsî sanewîy ’êraqda mamostayekî berz bû, le mangî tişrînî 1956da leser nîştmanperstî fesił kira û çû bo «sûrye» û lewê kirabû be ustaz bo medresey sanewî le 17y 4y 1958da wefatî kird û cenazekey hêzayewe, bo sengî mezarî em řuba’yem nûsî:

bo řojî çiley emîn zekî

arayştî behar

sitayşî behar

zor nexoş bûm «şêx ře’ûfî neqîb» kuřî xwalêburdû seyîd nûrî neqîb daym ehat bo lam bo eḧwał pirsîn minîş em řuba’yem bo nard:

le weramî cenabî mîrza marifda

bo řojnamey hîwa ke le beẍda der’eçê

bo şêx miḧemmedî xał

=mêjûnûsî gewrey kurdistan (emîn zekî beg) le xisusî damezrandinî qutabî kurdewe le kullyatekanî beẍda hemîşe le werzişa bû. minîş em menzûmeyem pêşkeş kird:

=bo çil řojî paş koçî dwayî xwalêxoşbû seyd eḧmedî xaneqa danîştûy kerkûk bêjrawe:

bo dostê ke çend car we’dey damê bo pêkhênanî îşê û we’dey îfa nekird em honraweyem bo nûsî û be posteda bom nard:

bo çil řojey paş koçî dwayî edîbêkî nawdarî kurd (pîre mêrd) bêjrawe.

mela meḧmûdî muftî le 25y eẍsitosî 1955z da koçî dwayî kird bo te’bînî paş çil řojî eme bêjrawe.

ḧikûmetî êran be behaney çek sendinewe le 1y kanûnî sałî 1950da be hêzî hwayî û zemînîyewe pelamarî ’eşîretî cwanřoy da. bew hoyewe em deste beste bêjrawe.

şanazî

le mangî nîsanî 1950da em honraweye bo cenabî zanyarî benawbang, mîrza ayةalilh kurdistanî, meşhûr be şêx muḧemmedî merdox nûsrawe.

tarîx îsbatî kirduwe azarbayganî êran ’îbaret le madî seẍîre ke nîştimanî kurdî mad bûwe. şarî tebrêz lelayen emîrêkî kurdewe bîna kirawe ke êsta ew nawçeye bo turk saẍ botewe, zor car be tofêq wehbîm witbû ke tarîxî madî seẍîrman binûsê. neynûsî. bo teşwîq kirdinî em menzûmeyşim bo narduwe.

ḧesbî ḧał bo řabwardinî êstay xom

em honrawe le xisûsî exlaqî jinewe bêjrawe.

em honrawe bo wesfî zewîdarêkî zordar û załim nûsrawe ke hîç diro û hełbestî tya nîye.

saqîname (ba wicud xom mey xor nîm)

pirsyar û weřame lebeynî azadî û nîştimana

babe ’elî kuřî şêx meḧmûd le 1949da çûbû bo hełebce û binarî hewraman bo lay ew dost û hewa xwahaney ke le naw begzadey hewramana heyetî we le axrîda çû bo beẍda û le beẍdawe kutupiř be fiřoke çû bo emrîka heta nîhayetî 1950 le emrîka mayewe. le emrîkawe çû bo lenden heta 20y şubatî 1950 le lenden mayewewe le 21y şubatî 1950da geřayewe beẍda. em seferî kutupřey babe ’elî le layen muneweranî weha lêkdirayewe ke babe ’elî mezabîtêkî zorî birduwe şwên kiławî babirdû kewtuwe. em honrawe le ser ew seferey kutupřî babe ’elî bêjrawe.

’unî beg wetenperestî benawbangî mîlletî kurd le sałî 1948da le mîsrewe hate naw silêmanî û lelayen semaḧetî şêx miḧemmedî xał: qazî silêmanî mîwan bû çend řojî be yekewe řaman bward le paş geřanewey muxabereman hebû le weramî ewweł nameda em honraweyem bo nard:

le tarîxî 1955da mu’ahedeyek kira ke be «mîsaqî beẍda» meşhûre bem hoyewe em destebeste bêjrawe.

be hoy dirustkirdnî pêşbestî dûkan û derbendîxan em honrawey destebesteye bêjrawe.

le sałî 1930 mîladî pyawe benirxekan û qewmyet perestekanî ’îraq bo mu’ahedey ’îraq û berîtanya û mu’ahedey newtî ’îraqî be çeşnê ke îsti’mar eyewê, mu’arîz bûn syasetî berîtanya le nezanî qewmî kurd şareza bû, kurdî ’îraqî tefre da û kirdinî be aletî dirust bûnî em mu’ahedeye mwafîqî pêwîstî xoy lem xisûsewe em deste beste nûsrawe.

qaremanî kurd û xakî kurdistan

zanay mezin şêx miḧemmedî xał ferhengî zimanî kurdîyekey biław kirdewe emem bo wituwe.

newrozname

nimê le deryayekî qaremanî kurd

bo îmdadî keyxusrewî duwem le şahanî hexamenşîn hatnî leşkirêkî yonan bo babil û lepaş cengeke û geřaneweyan bo yonanistan.

hicûmî çengîz xan be leşkirî meẍûl û tatarewe bo asyay naweřast û bo êran û kurdistan sałî 616y koçî:

hicûmî holako xan bo řojhełatî nizîk û bo êran û bo kurdistan, 750-650y koçî.

peydabûnî dunyagrî benawbang emîr teymûrî gûrgan û hicûm kirdinî bo hînd û êran û ’îraq û kurdistan

peydabûnî nadirşay efşarî le êran û pelamardanî bo efẍan û hîndustan û ’êraq û kurdistan, hucûmî bo ’êraq sałî 1156-1146y koçî

bo cenabî xwalêxoşbû emîn zekî beg nûsrawe

be ziman qełemewe bo pyawêkî pile gewrey beẍdam nûsî

witarê bo lawe dilêr û benirxekan