Nasandin

2020/07/19 - 19:14:00 272

Projeya Vejînbooksê

Kedek e ji bo komkirina tekstên wêjeyî û dîrokiya Kurdistanê bi awayeke zanistî.
  • Tevî tekstan, hewl tê dayin wêneyên destnivîs û dengên vexwandinê bêne komkirin.
  • Vê piroje yê bi awayê "wiki" tê birêvebirin, wate kesên beşdar mijûlî reform û dewlemendkirna mijaran in.

Armanc

  • Çêkirina kogeheke tekst (corpus) li berhemên nîvîskar û helbestvanên Kurd
  • Komkirina zanyarî yê zêde (metadata) weke zarav, rêket û ... bi têkstan re
  • Destnîşankirina beşên taybet yên nêv tekstan de weke tagê zimanê biyanî û tagê navê taybet û ...
  • Bihêzkirin û bilindkirin a pile yê zimanê kurdî di naveroka ser wêb de
  • Dabînkirina pêgeheke navendî ji bo bijêderkirin û amaje pêdan bi çavkanî yên dîrokî û wêjeyî yên kurdistanê

Hevalên rêveber û beşdar

Vê pirojeyê di sala 2016’an de bi alîkarî ya navend a çandî û hunerî ya Vejîn ê li bajarê Merîwanê dest bi karên xwe kirî ye. Heya niha jî çendîn desgeha çap û weşangehan û bi dehan kesên xwebexş û bi awayke bê beramber di vê piroje yê de beşdar in.

Kîjan tekstan di Vejînbooksê de tên bikaranîn?

Niha em biryar deye tenê berhemên bêne bilavkirin ku:
  • Berhemhênera vî/wê ketibe ber dilovaniya xwedê.
  • Ji bo cara yekemîn pêşiya sala 2000’an hatibe çapkirin.

Mafê "copyright"ê

Mixabin ji bo zimanê kûrdiyê, mafê "copyright"ê tişteke zelal nîye, ji ber sedemên jêrîn:
  • Berhemên kevn a kurdîyê di serdma xwe de bi awayeke fermî nehatine çap û weşandin û di demên dawîyê de bi alîkariya kesên din hatine bilavkirin.
  • Gelek guherîn bi ser alfabeya kurdiyê de hatine. Ji ber vê yekê ku hemû berhemên kûrdî bi awayeke yeksan bêne komkirin gerek ku ji alîyê kesên din re bêne nûjenkirin.
  • Di cûgrafîyayê sîyasî ya navçeyê de gelek guherîn çê bûne û gelek hikûmet çê bûne û ji nav çûne û ew bûye sedem ku guherîn çê bibe di nava zagonên "copyright"ê.
Ji ber vê alozî ye, pîver ji bo bilavkirina berhemek di saytê de biserçûna mafên nîye (berovajîya Wikisource û Gutenberg) belkî eweye kû wekî parek ji saman û dîrokên zimanê kurdî bête jimartin.

Haydar bin: bilavkirina tekstek di nava vê saytê de, bi wateya parastin an kû neparastin ji alîyê zagonên hikumet ve nîye!

Çima vê projeyê li "Wikisourse"ê nehatiye çêkirin?

Wikisource, the free library pirojeya sazia "Wikimedia" ye (ku sazîya wîkîpediya ’Wikimedia’ û çend pirojeyên din bi rêve dibe ) ku hewil dide ji bo komkirina tekstên azad yên hemî zimanên cîhanê. Berhemek dikeve "Wikisourse"ê ku niha li pawana giştiya (public domain) be û hatibe skenkirinê. û pişt re peyv bi peyv wêneyên rûpelan bi rêya bername û reformên destî dibe tekstê. Wate teksta eslîyê bê destkarî dikeve ser saytê.

Lê ji bo zimanê kûrdîyê:

  • Mafên parvekirina piraniya tekstan, bi wan sedeman ku hatine pejrandin, zelal nîne.
  • Gelek pirsgiran tê çê bûn dema skenkirin û veguhêstin ji bo tekstê.
  • Ji ber veguherîn di alfabe û rênivîsa kurdîyê de, divê ku eslên tekstan bên destkarîkirin.
Her wisa di "Wikisource"ê de veguherîn di saytê de û wan tiştan ku pêdivîne bên guhertin, astenge ji ber vê yeke ku mafên rêveberiya wêb û guherîna vê programê di destên "Wikimedia" ye û ti zaniyariyekî derbara zimanê kurdîyê de li cem wan tune ye.
Zanyarî li ser VejînBooks: