٨

اثر: ابراهیم احمد (1914-2000)
از کتاب: ژانی گەل
 17 دقیقه  80

کە ئاسۆ و جوامێر چوونە ماڵی کاوە، هەر هێمن هاتبوو، کە کوڕێکی هەرزەکار بوو. کاوە لەگەڵ جوامێر هەردووکیانی بە یەکتری ناساند، هەردووکیان زۆر ڕێز و شادییان نیشان دا بە تایبەتی کاوە.

ئەوەندەی نەخایاند لە دەرگا درا، بەرلەوەی کاوە بچێ دەرگاکە بکاتەوە ئاسۆ پێی وت: بە لێدانەکەیا لە خۆمان نییە ڕەنگە شاهۆ بێت، من پێم وتووە بێت، زۆری حەز ئەکرد جوامێر ببینێت، هەلی لەمە باشتریشی دەست نەئەکەوت بۆیە هیوام هەیە هەردووکتان تۆش و کاکە جوامێریش لێم بورن، شاهۆ کوڕێکی چاکە. جوامێر و شاهۆ هەرچەندە ناسیاوی کۆنیش بوون و چاوەڕوانی یەکتریشیان ئەکرد، کەچی بە سەرسوڕمانێکەوە تەماشای یەکترییان کرد.

شاهۆ لەگەڵ ئەوەشا کە هێشتا لە تەمەنی سی و پێنج، سی و شەش ساڵیدا بوو، تاک و تەرا مووی ڕەش لە تووکە چڕەکەی سەریا مابووەوە و ئەو تاک تەراتەش مووی سپی وا گەمارۆیان دابوو، ئەوانیش ڕەنگ هەڵبزرکاو و ورە بەدار و چاوەڕوانیی دواڕۆژی خراپی ئاشکرای خۆیان ئەکرد، سمێڵێکی زلی ماش و برنج لە ژێر لووتە قنجەکەیا بەسەر لچێکی ئەستوورا ڕێک کشابوو، جگە لەمە خڕ و پڕ و گەشیی چارەی و تێکسمڕاوی و داڕێژراویی لەشی نیمچە باڵای، دژی مووە سپێکانی سەری ئەیاننەڕاند، خۆ چاوە ڕەشە بچووکە پڕ تریقەکانی ئەتوت چاوی مناڵن لە ڕوونی و پاکژیا و خۆشیی و هیوایان لێ هەڵئەقوڵا. لە پاش چاو پیاگێڕانێکی داخاوی، بە جوامێری وت:

― ئەرێ تۆ جوامێرەکەی جارانیت؟ بێ گومان ئەگەر لە ڕێبازا پێت بگەیشتمایە و هەموو ئەقڵیشم میوانم بوایە، نەمئەتوانی بتناسمەوە، وای بەندیخانە بەختت سووتێ چی بە پیاو ئەکەیت!

ئاسۆ هەڵیدایە وتی:

― بەندیخانەی بەسەزمان گوناهی چییە؟ تاوان تاوانی زۆردارە کە بەندیخانە دروست ئەکات!

― جوامێر بە زەردەخەنەیەکی پەژاراو تفتەوە وتی:

― باشە ئەوا من زیندان، یا وەکوو ئاسۆ ئەڵێت ڕاستتر زۆردار گۆڕیومی ئەی تۆ بۆچ سەرت سپی بوو؟

شاهۆ بە دڵیکی کراوە و دەنگێکی زوڵاڵ وتی:

― وا دیارە حەز ئەکەیت بڵێم منیش داخی دنیا، واتە بەندیخانە گەورەکە گۆڕیومی. نە گیانە ئێمە هەر بە تایەفە زوو سەرمان سپی ئەبێت، ئەوە مامە مارفم عومری لە هەشتا تێپەڕ بووە و سەری ئەڵێی شەوەیە!

هەموو دەستیان کرد بە پێکەنین. لێرەدا سامان و بێباک، مەریوان کردیان بە ژوورا. کاوە هەڵی دایە وتی:

― بە لای منەوە گۆڕانی لەش هیچ بایەخێکی ئەوتۆی نییە، بە هەفتەیە دوو هەفتە حەسانەوە پیاو ئەچێتەوە دۆخی جارانی...

(ئیستێکی کرد و چاوێکی بە ژوورەکەدا گێڕا)، نازانم بۆ چی هاوڕێکانی کەمان دواکەوتن. هەمووی چارەکێکی ماوە بۆ قەدەغەی هاتوچۆ؟

هێمن وتی:

― ماڵەکانیان نزیکە پێش قەدەغەکردن ئەگەن، بەڵام تۆ ئەزانی کاوە من لەگەڵت نیم لەوەدا کە ئەڵێیت بە هەفتەیە دوو هەفتە حەسانەوە پیاو ئەچێتەوە دۆخی جارانی. ڕاست ئەوەیە کە هەرگیزا و هەرگیز و هەتا هەتایە بە هیچ شتێک و بە هیچ جۆرێک، بە موعجیزەش، بە ئەکسیری ژیانیش، بە دەرمانی هەمیشە لاویش پیاو ناچێتەوە دۆخیانی جارانی، نەک هی جارانی دووری، بگرە دەردی کابرای شاعیر وتەنی هی دوێنێشی:

بشگەڕێتەوە یاری کۆچکردوو نای بینێتەوە ژینی ڕابوردوو نە تۆ ئەو تۆیەی جارانی، نەیار نە دوێکە ئیمڕۆ نەئیمساڵیش پار خەڵک بە خۆڕایی نەیانوتووە: «مرۆڤ دووجار لەئاوی زێیەکا مەلە ناکات».

کاوە، زۆرتری بە نیازی بڕاندنەوەی باسەکە وتی:

― هەرچۆنێک بێ گۆڕینی لەش بایەخێکی ئەوتۆی نییە، گرنگ گۆڕانی گیانە!

سامان کە کوڕێکی کەڵەگەتی گەنمڕەنگی مووڕەشی تەنگە تیلکەی دەنگ زل بوو هەڵی دایە وتی:

― ئەوە تۆ چی ئەڵێیت کاوە، ئەڵێیت تێک چوویت گیانی چی و لەشی چی؟ دەتۆ با لەشت لەژێر دارا بناڵێنێت، بزانم چۆن گیانت پێ نازانێت. با هەفتەیە نان نەخۆیت، بزانە گیانت چیی بەسەر دێت؟ هەتا ئێستە هیچ سنوورێکی وا نەدۆزراوەتەوە لە بەینی گیان و لەشا، کە لەیەکیان جوێ بکاتەوە بەو ئەندازەیەی تۆ ئەڵێیت هیچ گۆڕینێک نییە کە بەسەر لەشا بێت و کارنەکاتە گیان، نەک هەر ئەمە کار و ئەنجامی هەموو ئەو گۆڕانانەی بەسەر لەشا دێن، گشتیان بە هۆی مێشکەوە لەشیان لێ ئاگادار ئەکرێت، ئەگینا لەش ئاگای لە... خۆشی نییە، جگە لەمە هەموو ئەو چالاکییانەی کە ئەدرێنە پاڵ گیان دیمەنی مێشک و فەرمانەکانین، واتە گیان لە مێشک و چالاکییەکانی بەو لاوە شتێکی تر نییە، مێشکیش ئەندامێکی هەرە گەشەکردوو و خەمڵیو و پێگەیشتووی لەشە.

ئاسۆ، کە وا لە مێژ بوو سامانی ئەناسی، لە دڵی خۆیا وتی:

― وا دیارە لەم ڕۆژانەدا سامان خەریکی دایەلێکتیک خوێندنەوەیە!

پێویستە جڵەوی بۆ شل نەکەین و ماوەی نەدەین، ئەگینا هەموو کتێبەکەمان بۆ ئەخوێنێتەوە، بۆیە وتی: هەرچۆنێک بێت ئەمە باسێکی ئاڵۆزە با شەوەکەمان پێوە نەکوژین، خوا خۆی نەیویستووە زۆر لەسەر ئەم باسە بڕوا ئەوەتا بە پێغەمبەری وتووە:

«لە بابەت گیانەوە پرسیارت لێ ئەکەن، پێیان بڵێ گیان کاری خوایە»!

بێباک بێ ئەوەی گوێ بداتە قسەکەی ئاسۆ وتی:

― لام وایە نیازی کاوە لە بایەخداریی گۆڕانی گیان و بێ بایەخیی لەش ئەوەیە کە نەهێڵین زەبروزەنگ و زۆرداریی دوژمن دڵمان بگۆڕێت و بیروباوەڕمان بلەقێنێ. بگرە ئەبێ خراپە و ستەمە جانەوەرەکانی، خەباتمان توند و تیژترکەن لەڕێگەی ڕماندنی ڕێژیمی بۆگەنیا، بەم جۆرە ئەتوانین نەک هەر هەقی گەل و وڵاتمان بەڵکوو هەقی تایبەتی خۆشمان لە دوژمن بکەینەوە، ئەوسا واتە دوای تۆڵەسەندن ئەتوانین بڵێین، ئەگەرنەشگەڕابینەوە تافی جوانی، تافی جوانیمان بە فیڕۆ نەچووە!

کاوە بە ئیشێک چووە دەری ژوورەکە. جوامێریش بیری لە قسەکانی بێباک ئەکردەوە، لە دڵی خۆیا ئەیوت تۆ بڵێیت ئەم قسانە کردەوەشیان لەگەڵ بێت. لە پڕ بێباک ڕووی تێ کرد و لێی پرسی:

― بیرتە کاک جوامێر کەی بوو یەکمجار تۆم تیا ناسی؟

جوامێر بەدەم بیرکردنەوەوە وتی:

― لام وایە چواردە، پانزە ساڵ لەمەوبەر بوو لە دوکانی وەستا ئەحمەدی خەیات. شاسواری شاگردی کوڕێکی چاک بوو، چالاکییەکی باشیشی هەبوو لە ڕیزی لاوانا، دوکانی وەستاکەی کردبوو بە بارەگای لاوان.

کابراش ئەوەندە پیاوی باش بوو قسەی نەئەکرد.

بێباک بە پێکەنینەوە وتی:

― نەء وا بزانم باش بیرت نەماوە، ئەوە دووەم جاربوو، یەکەم جار نزیکەی ساڵێک لەوەبەر من و میران قادری جوانەمەرگ لە شاری «......» بووین ئەمانخوێند. هەموو ڕۆژێکی هەینی بە زۆر ئەیبردم لەگەڵ خۆی بە کتێب فرۆشەکانەوە ئەگەڕا، بەدیار هەڕاجەکانیانەوە ڕائەوەستا، بە دەستی بوایە هەموو کتێبی بازاڕەکەی ئەکڕی، کتێب - بازێکی وابوو. لە یەکێ لەو ڕۆژە هەینییانەدا تۆمان پێ گەیشتی، میران بە یەکی ناساندین زۆر چاک لە بیرمە دەستێ جلی سپی میل میلت لەبەرا بوو، سەرێکی قۆتین، قژێکی ڕەش، ئەوسا سەری قۆتین لای خەڵک سەیربوو بۆیە زۆر چاک شێوەتم لە مێشکا چەسپی. ئێمە باسی شیعر و ئەدەبیاتمان ئەکرد تۆش بێدەنگ لەگەڵمان کەوتیتە ڕێ. وەکوو ئەزانن میران خۆی ئەدیب بوو. شیعری جوانیشی هەبوو بەڵام بە گشتی هەر لە جوانیی ژن و شیرینیی تەبیعەت ئەدوا و ئینجا کە باس هاتە سەر شیعری کوردی، تۆش هەڵت دایە و ڕەخنەی ئەوەت لێ گرت کە وا ئەگەرچی ژن و جوانی و سروشت زۆر شایانی سروود پیا هەڵدانن بەڵام نابێ زەمینی شیعری شاعیرێکی گەورەی هەڵکەوتوو هەر چاوی کاڵ و لێوی ئاڵ بێت، پێویستە ئاسۆی لێکدانەوە و مەیدانی شاعیرێکی ڕاستەقینە گەلێک لەوە فراوانتر بێت، ئەبێ هەموو ژیان و خەڵک و تەبیعەت بگرێتەوە، جا قەی ناکات کەم و زۆری و چەند و چۆنی!

منیش لەم ڕەئییەدا هاوبیریی تۆم ئەکرد، بەڵام ئەو نەیئەسە*اند و ئەیوت....

لەم کاتەدا بە پەلە بە ژووراکردنی دیاری و ڕێبوار قسەکەی پێ بڕی و ئیتر نەهاتنەوە سەری چونکە کاوە وەکوو مژدەی بۆ هاتبێ قیڕانی:

― کوڕینە ئیتر ئەم قسانە بەسن، کەسی ترمان نەماوە چاوەڕێی کەین، کۆڕمان تەواوە. هەستن با بچینە ژوورەکەی ئەو دیو، ئێرە لەسەر کۆڵانە، نەختێکی کە ئەیکەین بە گەڕەلاوژە، لە هەزار ئاش ئەکەین. لەوانەش کە بکەوینە بای خۆمان، دەنگیشی لێ بەرز بکەینەوە، بەڵام ئەو دیو کپە پڕ بەدەم کاکە سامان بقیڕێنێ دەنگی ناگاتە دەرێ!

هەموو دایانە پێکەنین. سامان خەریک بوو وەرامی بداتەوە، ئاسۆ توند دەستی گرت بە دەمیەوە و وتی:

― بەو خوایە کەمە نایەڵم ورتەی لە دەمەوە بێت، خۆ کفر نییە جارێک بێدەنگ بیت.

هەموو بەدووی کاوەدا چوونە ژوورەکەی پشتەوە کە وا جگە لە چەند قەنەفەیەکی دانیشتنی ئاسایی، مێزێکی خڕیش لە ناوەڕاستیا دانرابوو، شەش کورسیی حەیزەرانی لە دەور بوو، لە قوژبنێکا دوو قاپ ئارەق و هەشت نۆ پەرداخی و دوو سێ دەوریی بچووک لەبلەبی و دەنکە کوولەکە و تۆ و گوڵەبەڕۆژەش لە سەر مێزێک دانرابوو لەگەڵ سوراحییەک ئاو. کاوە دەرگای ژووری بەینەکەی داخست و پەنجەرە گەورەی سەر حەوشەکەیانی کردەوە و وتی:

― هەرچەندە گەرماشە و پانکەشمان نییە بەڵام هەر چۆنێک بێ لە کونی بەندیخانە فێنکترە، مەترسن بەفرم بۆ پەیا کردوون بەڵام بەفرێکی پاک نییە، هەر ئەوەش هەبوو لە بازاڕ، ئیتر ئارەزووی خۆتانە وا ئەچم بۆتانی ئەهێنم، وتوومە بۆمانی بشۆنەوە. ئینجا بۆ خواردنیش سیوجگەرمان بۆ ئەبرژێنن لە باتی چێشت بەڵام بۆ مەزە نییە، چونکە حسابمان لێ تێک ئەچێت، دەی فەرموون هەرکەسە پەرداخی خۆی هەڵگرێت.

وای وت و یەکێ لە قاپە ئارەقەکانی هەڵگرت، لە پێشا بە نینۆک لۆکەکەی لێ کردەوە ئینجا بە لەپی دەست ماڵیی بە بنەکەیا سەرەکەی دەرپەڕی، ویستی لە جوامێر دەست پێ بکات پێکیان بۆ تێ کات، بێ ئەوەی تەماشای جوامێر بکات وتی:

― من هەریەکەم پێکتان بۆ تێ ئەکەم لەوە پاش ئارەزووی خۆتانە.

ئاوڕی دایەوە سەر جوامێر، کە دی پەرداخی پێ نییە بە سەرسوڕمانێکەوە وتی:

― ئەوە چییە پەرداخت بەر نەکەوت؟

― نە بەخوا، هەر ناخۆمەوە!

― چۆن؟ تۆ بیت و نەخۆیتەوە!

― بەڵێ لە گیرانەکەمەوە ئاهم کردووە، لە جەژنی ڕزگاریدا نەبێ دەمی بۆ نەبەم.

لە پێشا هەموویان بەرامبەر بەم قسەیە دەمیان بوو بە تەڵەی تەقیو، لە پاشان بەرە بەرە هاتنەوە سەرخۆیان. هەندێ لەگەڵی خەریک بوون کە هەر قومێک بخواتەوە لەگەڵیان، کە دییان کەڵکی نییە کاوە بە نەختێ ساردییەوە وتی:

― بابە کەواتە هیچ، زۆرمان حەز ئەکرد کە لەگەڵمان بخۆیتەوە بەڵام کە ئەوەندە سووریت لەسەر نەخواردنەوە ئارەزووی خۆتە ئێمەش ئەوەمان لاخۆشە کە تۆ خۆت لەلات خۆشە.

لەو گواستیەوە، یەکە یەکە پێکی بۆ تێ کردن تا گەیشتە سەر هێمن، پێی وت:

― تۆ قەرزاریت هێمن، ئەمە سێ جارە دیار نیت بۆیە ئەبێ بەشی ئەم سێ شەوە بخۆیتەوە.

هێمنیش زۆر لەسەرخۆ و بە پێکەنینەوە وتی:

― دەسا بە سەری هەردووکمان منیش تەرکم کردووە.

― ئەترسم تۆ لە پانزە ساڵ لەمەوبەرەوە تەرکت کردبێ!

― نا من وام نەوتووە، تەنانەت ناشڵێم ئیتر ئارەق ناخۆمەوە، هەروەها خواردنەوەکەشم بە مەرجی قورسەوە نابەستمەوە وەکوو کاکە جوامێر! تەنیا ئەوەندە هەیە ئەمە بەینێکە کەوتوومە بیرکردنەوە لە حاڵی خۆم، هەرچەندە سەر ئەهێنم و سەر ئەبەم خواردنەوە لەگەڵ کار و حاڵی من و ئەم ڕۆژگارە نالەبارە ناگونجێت.

دیاری کە لاوێکی بیست و پێنج ساڵەی کورتەبنەی ڕەشکاری چاونەرمی لووت پان بوو، مامۆستا بوو لە قوتابخانەی ناونجی، بە تەوسێکەوە لە هێمنی پرسی:

― ئەرێ پێم ناڵێی ئەو کارە گرنگەی تۆ چییە کە لەگەڵ خواردنەوە ناگونجێت؟ بۆمبای ئەتۆم دروست ئەکەیت یا هی هایدرۆجین! لە مانگێکا پانزە ڕۆژی بێ ئیشیت.

یەکێکی کەیان هەڵی دایە وتی:

― کار هەقی چییە بەسەر خواردنەوەوە، هەر شتە کاتی خۆی هەیە دەردی کابرا وتەنی: «ساتێ بۆ خوات و ساتێ بۆ خۆت»، لێدە گوێ مەدەرێ کاکی خۆم، ئەم ڕۆژگارە نالەبارەی تۆ ئەڵێیت خواردنەوە نەبێت چی چارەی ئەکات؟

هێمن زۆر لەسەرخۆ و دۆستانە هەر وەکوو شێوەی تەوساویی دیاریی هەستیش پێ نەکردبێت وتی:

― ئەوی ڕاست بێت لەو شەوەوە کە نەهاتووم بڕیاری نەخواردنەوەم داوە، هەر لەبەر ئەوەش بوو کە نەئەهاتم. بەڵام کە بیرم لێ کردەوە دیم ڕێگاکەم خەباتکەرانە نییە بگرە ترسنۆکانە و گۆشەگیرانە و خۆپەرستانەیە چونکە جارێ ئەوە هیچ هونەرێکی تیا نییە لە کوورە خۆت دوورخەیتەوە و خۆشت هەڵکێشیت بڵێیت لە پڕیشک ناترسم، هونەر ئەوەیە لە نزیک کوورەوە بوەستیت و لە پڕیشک باکت نەبێ واتە لە بەزما بیت و نەخۆیتەوە. دووەم خۆپەرستییە پیاو تەنیا بە دەربەس ڕزگارکردنی خۆیەوە بێت و گوێ نەداتە کەسی تر. بۆیە دامنا بێمەوە ناوجەرگەی بەزمەکەتان و نەشخۆمەوە هەروەها خەباتیش بکەم بۆ ئەوەی خواردنەوە بە ئێوەش تەرک بکەم. جا لەبەر ئەوە... یەکێکیان بە پەرۆشێکەوە قسەکە پێ بڕی وتی:

― باشە تۆ جارێ پێمان بڵێ هۆی ئەم دوژمنایەتی و ڕقە ئەستوورە کتوپڕەت چییە بەرامبەر بە خواردنەوە؟ تۆیە کە تا دوو شەمووی ڕابوردوو ئارەقت بە چاوی خەیام تەماشا ئەکرد؟

هێمن لەسەرخۆ وتی:

― مەسەلە ئەوەندە پەیوەندیی بە دوژمنایەتی و خۆشەویستیی خواردنەوەوە نییە.

― ئەی پەیوەندیی بە چییەوە هەیە گوایا؟!

هێمن بە گەرمی وتی:

― بە خۆمان و نامووس و شەرەفمان و نیشتمانەوە...

یەکێکان بە توندی وتی:

― هیچ تێ ناگەم، خواردنەوە پەیوەندیی چییە بەم شتانەوە کە تۆ ئەڵێیت؟ خۆ ئێمە نەبووین بە «ئیسکولسی» ئارەق بخۆینەوە و مناڵە وردکەمان دوو کەوێت!

― ها زۆر باشە بەسەرچاو پێتان بڵێم بۆ چی خواردنەوەی ئێمە پەیوەندی هەیە بە نامووس و شەرەفی خۆمان و نیشتمانیشمانەوە. ئا ئێستا کە دانیشتبووین ژەندرمە کردی بە ژوورا و هەموومانی ڕاپێچ کرد بۆ گیراوخانە ئابڕووی هەزار ساڵمان ئەچێت لە کاتێکا کە گەلەکەمان لە شەڕی ژیان و مردنایە، ئافرەت و مناڵی بە دەست دوژمنەوە زاکەی دێت، هاونیشتمانی ئێمە دەستی لە ناز و نیعمەت و بەرگی چاک و خواردنی خۆش و خواردنەوە هەڵگرتووە و کەژی گرتۆتە بەر لە پێناوی پاراستنی خاک و ئازادی و نامووس و شەرەفی گەلەکەمان و لە پێناوی ڕزگاریی نیشتمانیدا. ئێمەش خەریکی ئارەق خواردنەوە بین! جا سەرەڕای کڵۆڵی، دوژمن ئەشمکان کات بە داخی نەنگی بە ناوچەوانی گەلەکەمانەوە، وە هەوڵ ئەدەن بە ئێمەوە هەموو بزووتنەوەی نیشتمانی بەدناو بکەن و لەبەر چاوی گەلی بخەن، وە بۆ گەیشتن بەم ئامانجە گڵاوە دوور نییە ناوی گەورە گەورەشمان لێ بنێن، جا من بەش بە حاڵی خۆم هیچ بە جوامێریی نازانم کە بۆ ڕابواردنی سەرخۆشیی ساتێکی خۆمان هەلی زیان گەیاندنێکی زۆر بەناوبانگی بزووتنەوەکەمان بۆ دوژمن هەڵبخەین، کە چاکەمان بۆی نەبێ با خراپەشمان نەبێت.

ماوەیەک هەموو بێدەنگ بوون، ئەوسا یەکێک هەڵی دایە:

― بابە ئێمە چیمان داوە لە بزووتنەوەی نیشتمانی و شۆڕش؟ ئەوانەی پەیوەندییان بەو شتانەوە هەیە جێ و شوێنیان دیارە، کەسیش نییە نەزانێ ئێمە لە چ بەرێکین! ئیتر بۆ بە خۆڕایی خۆمان لە خۆمان بگۆڕین!

دیاری کە لەم چەشنە قسانە زۆر بێزار ئەبوو و ئەترسا لەوەش کە ببێ بە دەمقاڵ و شەوەکەی لێ تێک چێت، ناوبژیکەرانە وتی:

― بابە ئەم موحاکەمە و موحاکەمەکارییەی پێ ناوێت، کێ ئەخواتەوە بخواتەوە کێ ناخواتەوە نەخواتەوە، قابیلە لەمەشا سەربەستیمان نەبێت!

دە فەرموون دەی کێ ئەخواتەوە بفەرموێت! من خۆم لە پارتیی خواردنەوەم.

هێمن وتی:

― ڕاست ئەکەیت سەربەستیی خواردنەوەمان هەیە و هەرگیز ئیمپریالیزم ئەم سەربەستییەشمان لێ قەدەغە ناکات، بگرە بە هەموو هێزی خۆی ئەشیپارێزێت! ئەوە نەبوو لە چین شەڕیان هەڵگیرساند لە پێناوی پاراستنی سەربەستیی تلیاک خواردندا لە کاتێکا کە یارمەتیی کۆنەپەرستیی چینیان ئەدا بۆ قەدەغەکردنی هەموو سەربەستییەکی کەی ڕاستەقینە لە گەلی چین!

ئەگەر بە دوژمن بێت ئەوەندە ئەم سەربەستییە بە کار بهێنین تا مناڵی سەر بێشکەشمان لەباتی شیر و شەکر ئارەق و شەرابی بۆ بکرێتە مەمەکەیەوە!

یەکێک بە دەنگێکی نەختێ بەرز وتی:

― وا دیارە هێمن ئەم چەند ڕۆژەی کە دیار نەبووە دەرسی دژی خواردنەوەیان داداوە، با شەوەکەمان بەم چەشنە قسانە نەبەینە سەر، براینە فەرموون دەی هەر کەسێ خۆی و ڕەئی خۆی.

دیاری سەری لە ڕێبوار بردە پێشەوە وتی:

― لام وایە عامیلی ئابووریش دەستێکی زۆری هەیە لەم بڕیارە گرنگەی کاکە هێمندا!

هێمن بە جوانی نەزانی لەوە زیاتر لەسەر باسەکە بڕوا بۆیە بێدەنگ بوو.

ئینجا جگە لە جوامێر و ئاسۆ و شاهۆ و هێمن شەشەکەی کەیان لە دەوری مێزە خڕەکە دانیشتن و کەوتنە کۆنکەن کردن. ئەمانی کەش لەلاوە سەریان نا بە یەکەوە و کەوتنە قسەکردن. لە پاش چەند باسێک گەڕانەوە سەر باسی خواردنەوە. ئاسۆ وتی:

― زۆر کەس خواردنەوە بە چاکترین خەمڕەوێن و داخی بە بادەری دنیا دائەنێن و ئەڵێن گەورەترین یاریەدەرە لە هەڵگرتنی خەم و خەفەت و باری گرانی ژیانی نالەباردا. ئەم قسانە زۆر کاری کردۆتە سەر مێشکی خەڵک تا ڕادەیەک کە وا هەندێ کەس خواردنەوە بەسەرچاوەیەکی خۆشی و کامەرانی دائەنێن بۆ ئەوانەی هەموو دەروویەکی تری خۆشی و کامەرانیی دنیایان خڕ لێ داخراوە. خواردنەوە نەبوایە زۆر کەس ئەمردن بەبێ ئەوەی لەم ژیانەدا تامی خۆشی، شادی بکەن!

جوامێر بۆ یەکەمجار هاتە قسە وتی:

― لام وایە ئەمەی باست کرد پیسترین خراپیی گشتیی خواردنەوەیە نەک چاکەی چونکە سەرخۆش بەو بێهۆشی و خۆشییە درۆزنەیەی پێی ئەگات ئیتر بە یەکجاری خۆشیی ڕاستەقینەی لە بیر ئەچێتەوە. ئیتر گوێ ناداتە هۆی بنچینەییی حاڵی خراپ و ماڵی وێران و ژیانی پڕ ناخۆشیی خۆی و گەلی و دەست هەڵئەگرێت لە خەباتکردن لە پێناوی بنەبڕکردن و نەهێشتنیدا. هەروەک ئەو نەخۆشەی لەباتی ئەوە بچێتە لای دوکتۆر بۆ زانینی جۆری نەخۆشییەکەی و چارکردنی ڕاست و دروستی، خوو بداتە دەرمانی بێهۆشکەر و سڕکەری وەکوو ئەسپرین و تا تەنانەت مۆرفین و شتی واش کە ئەمانە نەک هەر چارەی دەردی ناکەن ماوەی لێ پیسکردنیشی ئەدەنێ. هەروەها ئەو کەسانەش کە ئەیانەوێ چارەی نەبوونی و کوێرەوەری و هەژاری و گیرۆدەییی خۆیان بە خواردنەوە بکەن کە دێنەوە سەر خۆیان ئەبینن نەک هەر دەردەکەیان لە کۆڵ نەبۆتەوە سەرباریشی هاتۆتە سەر.

ئاسۆ پێکەکەی خۆی گرت بە دەستەوە و بە نیوە تەریقییەکەوە پرسی:

― باشە ئەی ئەوروپایی بۆ چی هەموویان بە هی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاواشەوە ئەوەندە ئەخۆنەوە؟

جوامێر بەدەم بیرکردنەوەوە وتی:

― وا بزانم زۆری ڕاهاتنە. جگە لەوەش لە ئەوروپای ڕۆژهەڵات و سۆڤیەتستانا یەکێکە لە پاشماوەی ڕەوشتە خراپەکانی سەردەمی سەرمایەداری. هەرچۆنێک بێت وابزانم لەوێش بە گژیا ئەچن.

زبان:
کردی مرکزی
قالب:
نثر
فونت: